Türkiye’de Yönetim Danışmanlığı Kavramının Dönüşümü ve Algı Sorunu

Son yıllarda yönetim danışmanlığı kavramı giderek belirsizliğe bürünmüş durumda. Farklı sektörlerde sınırlı deneyimleri olan, belirli bir konuda eğitim vermiş ya da yalnızca sunum ve raporlama işleri yapmış pek çok kişi kendini yönetim danışmanı olarak tanımlıyor. Bu durum, bu kavramın kurumsal anlamını zayıflatıyor ve şirketler açısından da gerçekçi olmayan beklentiler yaratıyor.

Oysa yönetim danışmanlığı; şirketi yalnızca tek bir fonksiyon üzerinden değil, bütünsel olarak ele almayı, sorun ile semptomu ayırt etmeyi, veriye dayalı teşhis koymayı ve bu teşhisi uygulanabilir karar çerçevelerine dönüştürmeyi gerektirir. Unvanın bu kadar geniş ve kontrolsüz biçimde kullanılması, hem danışmanlık mesleğinin içini boşaltmakta hem de şirketlerin doğru destekten uzaklaşmasına neden olmaktadır.

Gerçek Yönetim Danışmanlığı Nedir?

Yönetim danışmanlığının temel amacı, bir şirketin karşı karşıya olduğu sorunları semptomlardan ayırarak doğru şekilde tanımlamak ve bu tanılar üzerinden karar almaya yardımcı olmaktır. Bu yaklaşım; finansal yapı, stratejik yön, operasyonlar, organizasyon ve pazar dinamiklerini, üretim ve lojistik süreçlerinin bütünsel olarak birlikte ele alınmasını gerektirmektedir. Bir yönetim danışmanlığı hizmeti için sadece sorunlar olması da gerekmez, karlı ve istikrarlı büyüme, yeni yatırımlar, karılık artışı projelerinde de yönetim danışmanlığı hizmeti devreye girer. Firmanın mevcut personel seviyesi, her ne kadar zeki ve yetkin kişilerden oluşursa oluşsun onların asıl görevi operasyonların doğru yönetilmesini sağlamak olduğu için bu konuları değişik pek çok firmada daha önce çözmüş olan kişilerin bakış açıları ile bakmalarını düşünmek doğru olmayacaktır.

Yönetim danışmanlığı, belirli metodolojilerin uygulanmasına dayanır. Dünyadaki en büyük yönetim danışmanlığı firmaları McKinsey & Company ‘nin 1926, Boston Consulting Group (BCG) un 1963 yıllarında kurulduğu ve o tarihlerden bu yana iş yaşamında ne kadar çok değişiklik olduğu düşünülürse, firma checkup hizmetleri için kullanılan metodolojilerin de  önemi daha çok anlaşılır. Bu sistematik süreçler içerisinde varsayımlar test edilir, veriler normalize edilir, çelişkili göstergeler birlikte değerlendirilir. İşin sırrı metodolojilerin kendisinde değil onları gerektiği zaman ve gerektiği yerde uygulayan yönetim danışmanı ndadır. Çözüm önerileri ise ancak bu bütüncül analizden sonra anlam kazanmaya başlar. Bu nedenlerle yönetim danışmanlığı, deneyim, disiplin ve tutarlılık gerektiren bir uzmanlık alanıdır.

İşsizliğin Geçici Etiketi Olarak Yönetim Danışmanlığı

Son yıllarda yönetim danışmanlığı unvanı, kimi zaman gerçek bir mesleki konumdan çok geçici bir kimlik olarak kullanılmaktadır. Özellikle iki iş arasında kalan ya da aktif olarak işsiz olan bazı kişiler, somut bir danışmanlık pratiği, metodoloji ya da devam eden müşteri çalışması olmadan kendilerini yönetim danışmanı olarak tanımlamayı tercih edebilmektedir.

Kariyer sitelerinde işsiz veya seçme – yerleştirme yapan firmalara boşta görünmemek için tercih edilen bu unvan, meslekte gerçekten yönetim danışmanlığı yapan veya yapmayan kişilerin birbirinden ayırt edilmesini zor hale getirmiş durumdadır. İşten ayrıldığını bildiğiniz bir kişinin sosyal medyasında bir anda ad ve soyadının baş harfleri ile danışmanlık işine geçiş yapıldığı duyurulmaktadır. Bu tür kişilerin web sitelerine bir göz atmanızı öneririm, ya yoktur ya da danışmanlık ile ilgisinin olmadığını görürsünüz.

Unvanın bu şekilde kullanılması bireysel bir tercih olabilir, ancak yönetim danışmanlığı kavramının içini de boşaltmaktadır. Şirketlerin doğru danışmanlık beklentisi oluşturmasını zorlaştırmakta, mesleğin kurumsal güvenilirliğine zarar verir.

Şunu da belirtmeden geçmeyelim, bir sektörde uzun yıllar çalışarak uzmanlaşmış, onu her şeyi ile bilen bir kişinin o sektörde başka bir profesyonelden daha iyi danışmanlık yapacağını düşünmek te önemli bir yanılgı olur. Elbette tek bir konuya yönelik olarak bu kişilerin bilgileri önemlidir, örneğin satışlarınızı arttırmak istiyorsanız sektörde yıllarca satış yöneticiliği yapmış bir kişiyi danışman olarak çalıştırmanız mutlaka işe yarayacaktır. Ancak profesyonel bir yönetim danışmanı, satışa sadece satış cephesinden değil, satın alma, ürün özellikleri, lojistik, sektör değerlendirmesi ve strateji türü bütünleşik ve holistik açıdan yaklaşacaktır. Profesyonel bir yönetim danışmanına göre zayıf satışlar neden değil bazı eksikliklerin sonuç göstergeleridirler ve tek fonksiyona bakarak çözülemezler.

Yönetim danışmanlığı, düşünülenin ve umulanın aksine sektör bağımsız bir alandır. Diğer bir deyişle çalışılacak sektör hakkında derin bilgi gerektirmemektedir, hatta tam tersine ihtiyaç duyulduğu anda yeniden üretilen bilgi iyidir. Bilgi sürekli olarak değişmektedir. Siz piyasa ile ilgili tüm bilgiye sahip olduğunuzu düşünürken bir rakibiniz birkaç hafta önce fiyatlarını düşürmüş, vadeyi uzatmış, yeni bir ürün çıkartmış olabilir. İrdelenmeden doğru olduğu varsayılan bilgi bir kör bakış açısıdır, gerçek problemlerin görünmesini engelleyici niteliği vardır, ancak bu durum pek çok iş sahibi tarafından atlanmaktadır.